Test uzależnienia od e-papierosa
Czy jestem uzależniony od e-papierosa? Odpowiedz na 10 pytań z naukowej skali PS-ECDI — test dla vape'ów, podów i jednorazówek. Wynik dostaniesz od razu, bez logowania.
Aktualizacja:
W skrócie
Uzależnienie od e-papierosa ocenia się najczęściej skalą PS-ECDI (Penn State Electronic Cigarette Dependence Index), opracowaną w 2014 r. na grupie 3609 użytkowników e-papierosów. Ma 10 pytań (m.in. jak często używasz e-papierosa, jak szybko po przebudzeniu, czy budzisz się w nocy, czy masz głód i objawy odstawienia) i daje wynik 0–20 punktów: 0–3 brak uzależnienia, 4–8 niskie, 9–12 średnie, 13 i więcej wysokie. Klasyczny test Fagerströma powstał dla papierosów i gorzej pasuje do e-papierosów.
Test (PS-ECDI, wersja dla e-papierosów)
Nie ma dobrych ani złych odpowiedzi — zaznacz to, co jest najbliżej prawdy. Odpowiedzi liczą się wyłącznie w Twojej przeglądarce — nigdzie ich nie wysyłamy ani nie zapisujemy.
Jak interpretować wynik PS-ECDI
| Punkty | Poziom uzależnienia |
|---|---|
| 0–3 | Brak uzależnienia wg skali |
| 4–8 | Niskie uzależnienie |
| 9–12 | Średnie uzależnienie |
| 13–20 | Wysokie uzależnienie |
Pierwsze dwa pytania (częstotliwość i czas do pierwszego użycia po przebudzeniu) dają łącznie do 10 punktów, pozostałe osiem (noc, głód, trudność z przerwą, objawy odstawienia) — kolejne 10. Progi pochodzą z oryginalnej publikacji autorów skali.
Skąd ten test i na ile można mu ufać
PS-ECDI opracował zespół prof. Jonathana Fouldsa z Penn State College of Medicine (USA). Skala jest wersją ich indeksu uzależnienia od papierosów, przepisaną na e-papierosy. Jest używana w badaniach w różnych krajach — ma m.in. wersję hiszpańską i adaptację tajską.
W późniejszych niezależnych badaniach skala miała umiarkowaną spójność wewnętrzną i wiązała się z tym, czy ktoś nadal używa e-papierosa po roku — czyli mierzy coś realnego. Nie jest jednak idealna: żaden kwestionariusz uzależnienia od e-papierosów nie jest dziś „złotym standardem”, a polska wersja nie przeszła formalnej walidacji. Pytania przetłumaczyliśmy sami i napisaliśmy prostszym językiem — ich sens i punktacja są takie jak w oryginale. Skala powstała na badaniach dorosłych, więc u nastolatków wynik traktuj tym bardziej orientacyjnie.
Palisz zwykłe papierosy? Do nich lepiej pasuje test Fagerströma. Więcej o tym, kiedy nikotyna staje się chorobą, przeczytasz w artykule Nikotynizm — czy to naprawdę choroba?
Najczęstsze pytania
Czy można się uzależnić od e-papierosa?
Tak. Liquidy z nikotyną uzależniają, bo nikotyna działa na ten sam układ nagrody w mózgu niezależnie od tego, czy pochodzi z papierosa, czy z e-papierosa. W badaniu, w którym powstała skala PS-ECDI (3609 byłych palaczy używających wyłącznie e-papierosów), średni wynik uzależnienia od e-papierosa wyniósł 8,1 pkt na 20 — niżej niż wspominane przez nich uzależnienie od papierosów (14,5 pkt), ale wyraźnie powyżej zera. Wynik rósł razem ze stężeniem nikotyny w liquidzie.
Czym ten test różni się od testu Fagerströma?
Test Fagerströma powstał dla papierosów — pyta m.in. o liczbę wypalanych sztuk, której nie da się sensownie przełożyć na e-papierosa (nie ma „sztuk”, jest ciągłe pykanie). PS-ECDI definiuje „jeden raz” jako ok. 15 zaciągnięć lub 10 minut i dodatkowo pyta o budzenie się w nocy, głód i objawy odstawienia. Wynik jest w skali 0–20, a nie 0–10, więc wyników obu testów nie należy porównywać wprost.
Czy test działa dla jednorazówek i podów?
Pytania dotyczą zachowań (jak często, jak szybko po przebudzeniu, czy jest głód), a nie typu urządzenia, więc możesz go wypełnić niezależnie od tego, czego używasz. Uczciwie trzeba jednak dodać, że skala powstała w 2014 roku, zanim popularne stały się pody i jednorazówki — nie ma osobnych badań walidujących ją właśnie dla nich.
Czy wynik testu to diagnoza?
Nie. To orientacyjny wskaźnik siły uzależnienia, przydatny do zaplanowania odstawienia. Rozpoznanie zespołu uzależnienia stawia lekarz na podstawie kryteriów diagnostycznych (ICD/DSM), a nie wyniku testu online.
Co się dzieje po odstawieniu e-papierosa?
Organizm reaguje tak samo jak na odstawienie każdej innej nikotyny: pojawia się głód, drażliwość, niepokój, trudności z koncentracją i gorszy sen. Objawy są przejściowe. Szczegóły — kiedy jest szczyt i kiedy mijają — opisujemy w artykule o objawach odstawienia nikotyny.
Objawy odstawienia nikotyny — co czuć, kiedy szczyt i kiedy mija
Źródła
- Foulds J. i wsp., Development of a Questionnaire for Assessing Dependence on Electronic Cigarettes Among a Large Sample of Ex-Smoking E-cigarette Users, Nicotine & Tobacco Research 2015;17(2):186–192. PMC4838001
- Porównanie skal uzależnienia od e-papierosów (e-FTCD, e-WISDM, PS-ECDI) u 256 dorosłych używających papierosów i e-papierosów. PMC7368344
- Penn State College of Medicine, Center for Research on Tobacco and Health — Nicotine Dependence Index. med.psu.edu
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Wynik testu jest orientacyjny i nie stanowi diagnozy. Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojego zdrowia, skonsultuj się z lekarzem.