Przejdź do treści głównej

Nasze źródła — skąd wiemy

Każde twierdzenie medyczne w naszych artykułach ma pokrycie w jednym z poniższych źródeł. Zero zmyślonych linków, zero domysłów podanych jako fakty.

Nasze zasady

  • Cytujemy wyłącznie źródła z tej listy — nie zmyślamy linków ani badań.
  • Każde twierdzenie medyczne w artykule ma przypis prowadzący do konkretnego źródła.
  • Nie zarabiamy na polecanych produktach medycznych — nie ma tu ukrytej reklamy leków czy suplementów.
  • Jeśli czegoś nie potrafimy potwierdzić w tych źródłach, oznaczamy to jako wymagające weryfikacji — zamiast zgadywać.

Jak weryfikujemy treści

Lista instytucji wyżej to jedno. Osobna sprawa to proces, który sprawia, że twierdzenia w artykułach faktycznie mają pokrycie w tych źródłach — nie tylko deklaratywnie, ale krok po kroku:

  1. Osobna, izolowana weryfikacja

    Każdy artykuł przechodzi przez weryfikację faktów jako osobne zadanie, bez dostępu do notatek czy założeń, które powstały przy pisaniu tekstu. Chodzi o to, żeby błąd wpisany na etapie researchu nie został automatycznie „potwierdzony” tylko dlatego, że pochodzi z tej samej sesji.

  2. Rejestr znanych błędów

    Prowadzimy wewnętrzny log potwierdzonych wcześniej pomyłek (np. błędnie przypisane badanie, przestarzała statystyka) — każdy nowy i poprawiany artykuł jest od razu sprawdzany pod kątem tych samych, powtarzalnych wzorców błędów, żeby raz znaleziona pomyłka nie wróciła gdzie indziej.

  3. Minimum 4 źródła, w tym 2 naukowe lub instytucjonalne

    Żaden artykuł nie jest publikowany z mniejszą liczbą przypisów — a przy twierdzeniach o skuteczności metod priorytet mają przeglądy systematyczne (np. Cochrane) nad pojedynczymi badaniami, bo zbiorczy wynik wielu badań jest solidniejszy niż jedno z brzegu.

  4. Widoczna historia poprawek

    Gdy artykuł zostaje poprawiony merytorycznie (błędny fakt, zmieniona statystyka, dodane źródła), data aktualizacji i krótka notatka o zmianie pojawiają się w sekcji „Historia zmian” na dole tego artykułu — nic nie znika po cichu.

To nie jest obietnica bez pokrycia — to opis realnego procesu redakcyjnego, taki sam dla każdego publikowanego artykułu. Jeśli czegoś nie umiemy potwierdzić w źródłach z listy wyżej, oznaczamy to jako wymagające dalszej weryfikacji, zamiast zgadywać.

Międzynarodowe instytucje naukowe

  • Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)

    Agenda ONZ ds. zdrowia. Globalne dane o chorobach, epidemiologii i skutkach palenia — punkt odniesienia dla całego świata.

    who.int

  • Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC, część WHO)

    Część WHO. Ocenia, co faktycznie zwiększa ryzyko nowotworów, na podstawie całości dostępnych badań naukowych, nie pojedynczych doniesień.

    iarc.who.int

  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC, USA)

    Amerykańska agencja zdrowia publicznego. Dane o skutkach palenia i programach profilaktycznych w USA, szeroko cytowane na całym świecie.

    cdc.gov

  • National Institute on Drug Abuse (USA)

    Amerykański instytut badający uzależnienia, w tym od nikotyny — mechanizmy głodu, leczenie, neurobiologia.

    nida.nih.gov

  • PubMed (National Library of Medicine, USA)

    Ogromna biblioteka publikacji medycznych. Nie każde badanie w niej jest równie mocne — to punkt startowy do sprawdzenia, co naukowcy faktycznie ustalili, nie ostateczna wyrocznia.

    pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

  • Cochrane Library

    Sieć naukowców non-profit robiąca „badania badań”: zbiera wszystkie solidne prace na dany temat, odsiewa słabe, liczy łączny wynik. Złoty standard w medycynie.

    cochranelibrary.com

  • European Centre for Disease Prevention and Control (UE)

    Europejski odpowiednik CDC. Dane epidemiologiczne dla całej Unii Europejskiej.

    ecdc.europa.eu

  • American Society for Reproductive Medicine

    Amerykańskie towarzystwo naukowe zajmujące się płodnością i medycyną rozrodu. Korzystamy z niego przy artykułach o wpływie palenia na płodność.

    asrm.org

  • European Society of Human Reproduction and Embryology

    Europejski odpowiednik ASRM — też w temacie płodności i medycyny rozrodu.

    eshre.eu

  • European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs

    Międzynarodowy projekt badań ankietowych wśród młodzieży szkolnej — m.in. o paleniu i innych używkach.

    espad.org

  • American Cancer Society (ACS)

    Źródło danych w zakresie: onkologia, oś czasu regeneracji po rzuceniu palenia, profilaktyka nowotworowa.

    cancer.org

  • UCSF Industry Documents Library — Truth Tobacco Industry Documents

    Źródło danych w zakresie: archiwalne dokumenty wewnetrzne koncernow tytoniowych — historia marketingu i wiedzy o ryzyku.

    industrydocuments.ucsf.edu

  • Stanford SRITA — historia reklam tytoniowych

    Źródło danych w zakresie: historia kampanii reklamowych tytoniu — archiwum badawcze.

    tobacco.stanford.edu

  • Health Canada

    Źródło danych w zakresie: regulacje tytoniowe Kanady — ostrzezenia obrazkowe, pionier globalny.

    canada.ca

  • FDA (USA)

    Źródło danych w zakresie: regulacje wyrobow tytoniowych USA.

    fda.gov

  • NHS i rzad Wielkiej Brytanii

    Źródło danych w zakresie: dane zdrowotne (NHS) i regulacje tytoniowe (plain packaging, display ban) UK.

    nhs.uk

  • Departament Sprawiedliwosci USA (DOJ)

    Źródło danych w zakresie: sprawa United States v. Philip Morris (wyrok Kessler 2006) i inne sprawy federalne USA.

    justice.gov

  • Instytucje stanowe Karoliny Polnocnej — historia (NCpedia, NC Historic Sites)

    Źródło danych w zakresie: historia James B. Duke'a i American Tobacco Company (pkt 17, czesc 1).

    ncpedia.org

  • UNCTAD Investment Policy Hub

    Źródło danych w zakresie: arbitraze inwestycyjne, w tym Philip Morris v. Uruguay (pkt 18).

    investmentpolicy.unctad.org

  • New Zealand Legislation (rzad Nowej Zelandii)

    Źródło danych w zakresie: tekst ustaw NZ, w tym Smokefree Environments Amendment Act 2022/2024 (pkt 18).

    legislation.govt.nz

  • Smokefree.gov / Every Try Counts (program NCI, czesc HHS)

    Źródło danych w zakresie: praktyczne techniki radzenia sobie z glodem nikotynowym, czas trwania epizodu glodu, wyzwalacze nawrotu (alkohol).

    smokefree.gov

Polskie źródła oficjalne

  • Narodowy Fundusz Zdrowia i oficjalne portale zdrowotne rządu PL

    Narodowy Fundusz Zdrowia i oficjalne portale rządowe (pacjent.gov.pl, zdrowie.gov.pl). Praktyczne informacje o leczeniu, refundacjach i programach profilaktycznych w Polsce.

    nfz.gov.pl

  • Narodowy Instytut Onkologii (NIO) i Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym

    Narodowy Instytut Onkologii — polska instytucja onkologiczna, przy której działa Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym (801 108 108).

    pib-nio.pl

  • Główny Urząd Statystyczny

    Główny Urząd Statystyczny. Oficjalne dane demograficzne i statystyczne o Polakach, w tym o paleniu.

    stat.gov.pl

  • Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH

    Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH — polski instytut zdrowia publicznego.

    pzh.gov.pl

  • Centrum Badania Opinii Społecznej

    Centrum Badania Opinii Społecznej. Badania postaw i opinii Polaków, także wobec palenia.

    cbos.pl

  • Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP), Sejm RP

    Źródło danych w zakresie: polskie akty prawne — teksty ustaw, w tym akcyza na wyroby nikotynowe.

    isap.sejm.gov.pl

  • Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU)

    Źródło danych w zakresie: uzależnienia w Polsce — oficjalny gospodarz polskiej edycji badania ESPAD.

    kcpu.gov.pl

  • Komisja Europejska i prawo UE (EUR-Lex)

    Źródło danych w zakresie: Tobacco Products Directive i inne akty prawne UE dot. tytoniu.

    ec.europa.eu

Trafiłeś na trudne słowo w artykule?

Wyjaśniamy pojęcia typu „metaanaliza” czy „NRT” prostym językiem w słowniku.

Zobacz słownik pojęć