NRT: plastry, gumy, tabletki nikotynowe — co to jest i jak działa

NRT — nikotynowa terapia zastępcza — to nie „oszukiwanie”. To narzędzie, które dostarcza nikotynę bez dymu, łagodzi objawy odstawienia i zwiększa szansę na skuteczne rzucenie palenia o 50–60% ^[1]. Oto jak to działa.

Na czym polega NRT?

Organizm uzależnionego od nikotyny reaguje na jej brak nieprzyjemnymi objawami: rozdrażnieniem, niepokojem, trudnościami z koncentracją. NRT dostarcza nikotynę w kontrolowanej, bezpiecznej formie — bez dymu, smoły i tysięcy substancji towarzyszących paleniu. Stopniowe zmniejszanie dawki NRT pozwala bezpiecznie odstawić nikotynę całkowicie.

Dostępne formy NRT

• Plastry nikotynowe (transdermalne) — stosowane na skórę, uwalniają nikotynę przez 16 lub 24 godziny. Działają powoli i równomiernie — likwidują tło głodu, ale nie radzą sobie z nagłymi epizodami
• Gumy nikotynowe — żute powoli (technika „gryź i trzymaj”), dostarczają nikotynę przez śluzówkę jamy ustnej. Działają szybko — dobre na nagłe epizody
• Tabletki do ssania / pastylki — podobne działanie do gumy, inna forma
• Inhalatory nikotynowe — wyglądają jak ustnik, dostarczają parę nikotynową przez usta
• Spray do nosa lub jamy ustnej — najszybsze działanie, rzadziej stosowane

Jak długo stosować?

Standardowy kurs to 8–12 tygodni ze stopniowym zmniejszaniem dawki ^[3]. Wiele osób kończy wcześniej — i ma nawrót. Warto stosować tyle, ile potrzeba — NRT jest bezpieczne przy dłuższym stosowaniu i znacznie bezpieczniejsze niż palenie.

Koszt i wsparcie NFZ

NRT jest w Polsce dostępne bez recepty w aptekach — i nie jest objęte refundacją NFZ, więc jego koszt pokrywasz samodzielnie. To samo dotyczy większości leków na receptę wspomagających rzucanie palenia (wareniklina, bupropion). NFZ prowadzi jednak bezpłatny program profilaktyki chorób odtytoniowych (konsultacja, badanie spirometryczne, terapia grupowa) ^[4] — warto o niego zapytać lekarza rodzinnego, nawet jeśli sam koszt NRT trzeba pokryć z własnej kieszeni.

Czy można połączyć NRT z lekami na receptę?

Tak — NRT i wareniklina (lek na receptę) mogą być stosowane łącznie pod nadzorem lekarza. Kombinacja jest skuteczniejsza niż wareniklina sama ^[6], ale wymaga konsultacji, bo działania niepożądane mogą się nakładać.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej ani farmaceutycznej. Przed rozpoczęciem terapii skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.